Nikola Martinoski (1903–1973) był wybitnym macedońskim malarzem, znanym z istotnego wkładu w rozwój nowoczesnej sztuki w Macedonii Północnej. Jego prace odzwierciedlają wpływy różnych europejskich ruchów artystycznych, szczególnie kubizmu i surrealizmu.
Wpływ kubizmu: Zaangażowanie Martinoskiego w kubizm jest widoczne w jego badaniach nad formą i przestrzenią. Kubizm, zapoczątkowany przez artystów takich jak Pablo Picasso i Georges Braque, zrewolucjonizował tradycyjne pojęcia perspektywy i reprezentacji. Obrazy Martinoskiego często ukazują podzielone formy, geometryczne kształty i wiele punktów widzenia charakterystycznych dla estetyki kubistycznej. Jego kompozycje często przedstawiają postacie i pejzaże dekonstruowane na kanciaste facetki, przekazując wrażenie dynamizmu i złożoności.
Wpływ surrealizmu: Surrealizm, zainicjowany przez artystów takich jak Salvador Dalí i René Magritte, koncentrował się na podświadomości i irracjonalności. Prace Martinoskiego odzwierciedlają tendencje surrealistyczne poprzez senne obrazy, symboliczne motywy i fantastyczne elementy. Jego obrazy często zawierają surrealistyczne zestawienia i enigmatyczne symbole, zapraszając widzów do subiektywnej interpretacji ich znaczeń. Użycie symboliki i metafory w pracach Martinoskiego jest zgodne z eksploracją surrealizmu w zakresie nieświadomości i tajemniczych aspektów ludzkiego doświadczenia.
Martinoski był macedońskim artystą i akademikiem, a także jedną z najważniejszych postaci w rozwoju kultury macedońskiej w XX wieku. Ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Bukareszcie, w Rumunii, jako najlepszy student roku.
Nikola Martinoski rozpoczął naukę w aromuńskiej szkole w Skopje. Uczęszczał do szkół serbskich i bułgarskich, gdzie wykazywał zainteresowanie rysunkiem, współpracując z malarzem ikon, Dimitarem Andonovem, gdzie obaj zdobyli wiedzę na temat malarstwa ikon i ilustracji.
Po śmierci ojca, Kosty Martinoskiego, nie miał dobrej sytuacji finansowej, ale mimo to udało mu się kontynuować naukę w Bukareszcie w latach 1920–1927, gdzie uczęszczał do Akademii Sztuk Pięknych. Brał udział w kursach rysunku, sztuki dekoracyjnej i rzeźby. Na końcu swoich studiów Martinoski otrzymał pierwszą nagrodę za malarstwo w swojej generacji.
Po ukończeniu studiów Martinoski spędził krótki czas w Skopje, gdzie uczestniczył w artystycznym życiu miasta. Przez sezon był niezależnym dyrektorem artystycznym w Teatrze w Skopje i napisał kilka artykułów o życiu artystycznym. Przebywał w towarzystwie wyjątkowych osób ze świata kultury Skopje, które śledziły jego karierę.
Nikola Martinoski wykazywał zainteresowanie rysunkiem już w pierwszych latach szkoły w Skopje. Wiele nauczył się w warsztacie malarza ikon, Dimitara Andonova Papradiskiego. Martinoski stworzył swoje pierwsze prace do 1920 roku, głównie z motywami zapożyczonymi z kolorowych pocztówek.
W Bukareszcie, w Akademii Sztuk Pięknych, Martinoski zdobył pełne wykształcenie zawodowe. Zapoznał się wówczas z rumuńską sztuką, która była pod wpływem pewnych tendencji do ekspresjonizmu. W tym okresie stworzył kilka prac, które były ważne dla jego rozwoju jako artysty. Zaczynał od zdobionych portretów, ale kończył na postaciach wykonanych z konsekwentnymi wyrazami artystycznymi („Portret rumuńskiego Cygańskiego”, „Głowa Dziecka”, 1926).
Na samym końcu studiów Martinoski otrzymał pierwszą nagrodę za malarstwo za obraz „Nagość Kobieca”, inspirowany Camillem Resul. Dzieło to charakteryzuje się solidnym rysunkiem oraz głębokimi, lekko gradacyjnymi odcieniami ciemnej ochry (1927).
Jego pobyt w Paryżu ma istotne znaczenie dla rozwoju jego kariery. W tym czasie rozwijało się wiele ruchów nowoczesnej sztuki. Ich wpływ oraz obecność wielu zagranicznych artystów przyczyniły się do powstania tzw. Szkoły Paryskiej. Martinoski (podobnie jak Lichenoski) wziął udział w wystawie artystów jugosłowiańskich w Paryżu w 1928 roku, prezentując dwa krajobrazy, które dziś nie są znane. W tym okresie stworzył inne obrazy z elementami zaczerpniętymi z paryskich wzorców: „Popiersie Kobiety (1928)”, „Nagość Kobieca w Kapeluszu” oraz „Dama z Kotem”, a także „Szachistów”, który należy do postkubistycznego ekspresjonizmu: męskie postacie są masywne, mają kwadratowe kształty i ekspresyjne formy ciał oraz głów. Poprzez te obrazy i wiele innych Nikola Martinoski oddał hołd dziedzictwu europejskich artystów, takich jak Picasso i Surrealiści, jednocześnie kształtując swoją własną, charakterystyczną wizję artystyczną, która odzwierciedla bogactwo kulturowe Macedonii Północnej.
