Појавата на урбаното традиционално пеење (локално наречено Староградска музика) е поврзано со развојот на градовите и буржоазијата под влијание на Западот во Отоманска Македонија во текот на 19 век.
За разлика од селската народна музика, која го прикажува животот во селата, природата што ги опкружува и тешката земјоделска работа што се изведува на полињата, урбаната традиционална музика зборува за животот во градот и неговите познати љубови, трагедии и ликови, од богати трговци до осиромашени питачи. Овој тип на музика користи инструменти, како што се виолини и кларинети, наместо оние поврзани со порурална музика, како што е гајда.
Руралните народни изведувачи обично носат традиционални селски носии, а овие изведувачи обично се облечени во европска староградска мода, вклучувајќи костуми, капи и вратоврски, како и додатоци како џебни часовници и бастуми за одење.
„Распеани струмичани“ е меѓу истакнатите вокални и инструментални состави во земјава. Постои околу седумдесет години. Неговите почетоци се наоѓаат во рамките на тогашното Културно-уметничко друштво „Боро Џони“ како секција за негување и одржување на староградски и народни песни. Здружението вклучувал музички оркестар кој имаше двојна функција: да ја придружува фолклорната секција, но и вокалните хористи и солисти при изведбата на двата вида песни. Оркестарот беше предводен од стручно лице, вработен со полно работно време како музички и организациски менаџер.
Од 1 јануари 1987 година започнува да настапува како самостоен вокално-инструментален состав под покровителство на Центарот за култура во Струмица. Во тој период ансамблот го издаде првото аудио и видео дело наречено „На денот на Тримери “ во целосна обработка и аранжмани на раководителот Стојан Стојанов. Од 2004 година, патронатот на ансамблот го презема Националната установа – Центарот за култура „Антон Панов“во Струмица. Членството во ансамблот е строго доброволно и аматерски, базирано на афинитет и љубов кон убавата, квалитетна музика.
Како негувач на традицијата, ансамблот има голем број настапи, гостувања и награди. Последниот успешен настап на ансамблот беше на 53. Државен фестивал на народни песни и игри „Илинденски денови “ во 2023 година во Битола, каде ја освои првата награда за најуспешна група која изведуваше староградска музика и песни од струмичкиот регион.
Ансамблот брои околу 30 членови (хористи и оркестар). Секоја година во чест на празникот на градот Струмица, Свети Петнаесет Тивериополски маченици, на 11. декември ансамблот го одржува својот годишен концерт. За време на тримерите празнувања, преку обичаи, музика, песни и ора ја презентира струмичката традиција и култура.
Како што споменавме погоре, облеката го одразува влијанието на западната урбана култура врз регионот во тој период. Сепак, во последно време, се зголемува свеста за одржливоста во креирањето на вакви костими.
Бидејќи ансамблите како „Распеани струмичани“ продолжуваат да ја почитуваат традицијата и да ја промовираат урбаната традиционална музика, тие исто така ја препознаваат важноста од инкорпорирање на одржливи практики во избор на нивната гардероба. Оваа промена кон одржливост вклучува набавка на еко материјали за облека, користење на традиционални техники на изработка и приоритизирање на етичките методи на производство.
Со прифаќање на одржливи практики во креирањето на нивната облека, ансамблите како „Распеани струмичани“ не само што го зачувуваат културното наследство, туку придонесуваат и за зачувување на животната средина. Нивната посветеност кон одржливост се усогласува со нивната улога како негувачи на традицијата и застапници за зачувување на културниот идентитет на Струмица.
