Από τον Δεκέμβριο του 2023 έως το τέλος Οκτωβρίου 2024, το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, στην Αθήνα θα φιλοξενήσει τη σειρά εκθέσεων “Τι θα Γινόταν Αν Κυβερνούσαν οι Γυναίκες;“, μια τριμερή έκθεση αφιερωμένη αποκλειστικά στα έργα γυναικών καλλιτεχνών ή καλλιτεχνών που αυτοπροσδιορίζονται ως γυναίκες.
«Είναι η πρώτη φορά», τονίζει η καλλιτεχνική διευθύντρια του μουσείου, Κατερίνα Γρέγου, «που ένα δημόσιο μουσείο παρουσιάζει αποκλειστικά έργα γυναικών δημιουργών, όχι μόνο στην έκθεση της μόνιμης συλλογής του αλλά και σε όλους τους χώρους των περιοδικών του εκθέσεων». Παρά τις πρόσφατες εξελίξεις, καθώς οι γυναίκες καλλιτέχνιδες και πολιτιστικές δημιουργοί εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται στους περισσότερους τομείς του κόσμου της τέχνης, αυτό το εγχείρημα, το οποίο ξεκίνησε με πρωτοβουλία της καλλιτεχνικής διευθύντριας του μουσείου, στοχεύει στο να επαναπροσδιορίσει ριζικά πώς θα μπορούσε να είναι ένα μουσείο, αν αντί για λίγα «συμβολικά» έργα, τα έργα των γυναικών καλλιτεχνών αποτελούσαν την πλειοψηφία. Η Κατερίνα Γρέγου συνεχίζει: «Η πρόθεση και ο στόχος μας είναι να υπερβούμε την επικρατούσα αφήγηση και να ανατρέψουμε -συμβολικά, αλλά και ουσιαστικά- την πραγματικότητα της χρόνιας υποεκπροσώπησης των γυναικών δημιουργών σε όλους τους τομείς της τέχνης». Οι εκθέσεις προσφέρουν στις γυναίκες τη δυνατότητα να αναστοχαστούν πάνω στη θέση τους, τα δικαιώματά τους, τα επιτεύγματά τους και τις διεκδικήσεις τους.
Η συλλογική έκθεση WOMEN σηματοδοτεί την πρώτη αναδιάταξη της συλλογής του μουσείου από το 2019. Περιλαμβάνει συνολικά 49 έργα από 25 καλλιτέχνες διαφορετικών γενεών, εκ των οποίων οι δέκα είναι Ελληνίδες. Δώδεκα καλλιτέχνες και 24 έργα προέρχονται από τη Δωρεά Συλλογής Δ. Δασκαλόπουλου, ενώ δεκατρείς καλλιτέχνες και 25 έργα ανήκουν στην υπάρχουσα συλλογή του ΕΜΣΤ. Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης επτά νέα αποκτήματα, καθώς και έναν νέο μακροχρόνιο δανεισμό ενός σημαντικού έργου της Etel Adnan, ευγενική παραχώρηση της Συλλογής Saradar.
Παρόλο που δεν υπάρχει μία ενιαία θεματική αφήγηση, αλλά πολλαπλές αλληλένδετες γραμμές, υπάρχουν πολλά κοινά σημεία αναφοράς και διαλόγου, καθώς και εννοιολογικές και αισθητικές συγγένειες ανάμεσα στα έργα. Οι καλλιτέχνες ασχολούνται με μια ποικιλία θεμάτων, που σχετίζονται τόσο με το φύλο και την ταυτότητα όσο και με κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα, καθώς και τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ αυτών. Ωστόσο, αυτό που μοιράζονται κυρίως είναι το ενδιαφέρον για την υλικότητα και το χειροποίητο, τα υπαρξιακά ή ανθρωπιστικά ζητήματα, καθώς και τη φευγαλέα φύση όλων των πραγμάτων.
Τέλος, υπάρχουν καλλιτέχνες που διερευνούν ζητήματα σχετικά με την ιστορία, τη μνήμη και τις συλλογικές/πολιτισμικές ταυτότητες, εστιάζοντας στην κρίσιμη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας και των άμεσων γεωγραφικών της περιχώρων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, τη Μεσόγειο και την πρώην Εγγύς Ανατολή. Αυτές οι περιοχές, που αποτελούσαν εδάφη της πρώην Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, φέρουν μαζί τους μια πληθώρα καταπιεσμένων ή περιθωριοποιημένων ιστοριών, οι οποίες έμειναν ανενεργές στο πλαίσιο της δημιουργίας νέων εθνών κατά τον 20ό αιώνα. Η κληρονομιά αυτής της ιστορίας, καθώς και η σύγχρονη ιστορία της ευρύτερης περιοχής, με τις πλούσιες ιστορικές, πολιτισμικές και κοινωνικοπολιτικές αφηγήσεις της, βρίσκονται στο επίκεντρο της ανανεωμένης πολιτικής συλλογών του ΕΜΣΤ.
